wyszukiwanie zaawansowane
ebuaxel12frb
Waluta Polski ZłotyEuroDolarFunt brytyjski
» Wszystko o diamentach

Wszystko o diamentach


Diament.

 

Diament - najczystsza krystaliczna odmiana węgla - po oszlifowaniu zwany brylantem lub rautem, dzięki najwyższej w świecie minerałów twardości (według skali Mohsa - 10), wysokim współczynnikom załamania światła i wspaniałej grze barw, należy do najcenniejszych i najbardziej cenionych kamieni szlachetnych.
Diament pod względem chemicznym jest czystym węglem. Spala się w temperaturze białego żaru nie pozostawiając popiołu. W płomieniu zwyczajnej dmuchawki gazowej zupełnie się nie zmienia, podczas długiego ogrzewania palnikiem gazowym nieco matowieje.
Diament jest odporny na działanie wszystkich kwasów i mieszanin utleniających, działają na niego tylko stopione i ogrzane do temperatury 1200°C węglany alkaliczne, w których diament zamienia się na tlenek węgla. Diament jest bardzo przezroczysty i zazwyczaj bezbarwny. Bywają jednak diamenty barwy żółtej, szarej, zielonej, czarnej, a nawet czerwonej i niebieskiej.
W przyrodzie spotyka się diament najczęściej w złożach wtórnych. Powstał on w głębi ziemi ze skał wulkanicznych. Wypełniona gazami i węglem magma, podnosząc się z wnętrza ku powierzchni ziemi, napotykała silny opór. Podczas gwałtownych wybuchów powstawało potężne ciśnienie, które powodowało, że znajdujący się w magmie węgiel krystalizował się w postaci diamentów.
Najstarsze, obecnie już zupełnie opuszczone kopalnie diamentów znajdują się w Indiach (słynna Golkonda). W 1727 r. odkryto olbrzymie złoża diamentów w Brazylii, w prowincji Minas Geraes, w pobliżu miasta Antina. Najsłynniejsze jednak i najbogatsze złoża diamentów znajdują się w południowej Afryce, w Transwalu, nad rzeką Vaal, pomiędzy Kimberley a Pretor Dziamią. Złoża te przyczyniły się do wyjaśnienia genezy diamentu w przyrodzie. W 1924 r. wydobyto tutaj 127 min karatów diamentów, czyli przeszło 25 ton, mimo że w jednej tonie skały znajduje się tylko ok. 0,1 g , czyli 0,5 karata tego szlachetnego kamienia. Oprócz wspomnianych kopalni diamenty wydobywane są również na Uralu, w Kalifornii, w Meksyku oraz w Australii. W Europie północnej diament wydobywany jest w Archangel.
Obecnie więcej niż 3/4 ilości wydobywanych diamentów służy nie zaspokojeniu próżności ludzkiej, lecz udoskonaleniu pracy i jej metod w przemyśle, i dlatego noszą one nazwę diamentów przemysłowych. Należą tu wszystkie te diamenty, które nie nadają się do celów zdobniczych, oraz tzw. bort (wielkości 1/3 karata) i karbonado, czyli tzw. diamenty czarne. Gatunek diamentów przemysłowych, używanych jedynie jako materiał szlifierski, nosi nazwę kongo, gdyż wydobywane są w Zairze (dawne Kongo Belgijskie). Diamenty przemysłowe służą przede wszystkim do obsadzania koronek rdzeniowych świdrów wiertniczych, do sporządzania ciągadeł do wyrobu cienkich drutów oraz do cięcia szkła i wiele innych. W ostatnich latach w laboratoriach wielu państw zaczęto pracować nad poprawianiem jakości brylantów tj. barwy i czystości. Najczęstszym sposobem zmiany barwy jest poddanie diamentów promieniowaniu powodującemu, iż kamień brązowy zmieni barwę na żółtą. Poprzez zastosowanie lasera i wypaleniu ciemnych inkluzji, diament nabiera innego wyglądu i brylancji.

Do największych i najsłynniejszych diamentów świata należą:
Koh-i-noor ważący ponad 106 karatów. Kamień ten pochodzi z Indii, a znajduje się w koronnym skarbcu angielskim. Stare podania hinduskie głoszą, że kamień ten znaleziony został w I stuleciu p.n.e. Prawdziwa zaś jego historia znana jest od XIV w.
Gwiazda Południa - diament najczystszej wody znaleziony w Brazylii. W stanie surowym ważył 254 karaty; po oszlifowaniu waży 125,5 karata.
Cullinan - największy diament świata, znaleziony w r. 1905 w kopalni New Premier, koło Pretorii. W stanie surowym ważył on 3024 karatów i miał następujące wymiary: długość 112 mm , wysokość 64 mm , a szerokość 51 mm . Kamień ten posiada niezwykłą czystość i wspaniałą niebieskawą barwę. Szlifowania diamentu dokonała największa firma amsterdamska Braci Assher. Kamień podzielony został na dwie główne części: "Cullinan I" o wadze 516,5 karatów i "Cullinan II" ważący 309,1875 karata oraz kilkadziesiąt kamieni mniejszych o wadze od 90 do 7 karatów. Brylanty te znajdują się w skarbcu angielskim; większy zdobi berło, mniejszy koronę angielską.
Orłow - ważący 194,75 karata, osadzony był dawniej w berle carów rosyjskich.
Gwiazda Północy - należała dawniej również do skarbca carów rosyjskich.
Regent zwany również Pittem, waży 136,375 karata, pochodzi ze słynnej Golkondy. Należy do skarbca francuskiego.
Florentyńczyk o wadze 139,5 karata należy do skarbca austriackiego.

 


Diament jako produkt naturalny.

 
Diamenty powstają z alkalicznej magmy maficznej na głębokościach rzędu 100 km, w otoczeniu temperatury w zakresie 1100-1300 stopni Celsjusza i bardzo wysokich ciśnieniach rzędu tysięcy atmosfer. Podczas wybuchu wulkanu, magma wydobywała się na powierzchnię przeniknięta gazami wraz z otaczającym węglem. Pod wpływem wysokiego ciśnienia oraz wysokiej temperatury dochodziło do krystalizacji owego węgla do postaci diamentu. Diamenty wraz z fragmentami skały, w której wykrystalizowały, zostały wypchane blisko powierzchni lokując się w skale tworzącej tzw. kominy wulkaniczne.
Powstałe w ten sposób skały nazywają się kimberlity (nazwa od miasta Kimberly w RPA, gdzie w roku 1871 znaleziono diamenty). Kimberlity występują w postaci kominów zwężających się w głąb ziemi. Niestety nie wszystkie skały kimberlitowe są diamentonośne, niektóre wcale nie zawierają diamentów, inne posiadają je ale w bardzo małej koncentracji. Zawartość diamentów w południowoafrykańskich kominach kimberlitowych przeciętnie wynosi 0,5 karata na tonę skały. Kimberlity znalezione w Afryce mają od 70 do 150 milionów lat.
Wielkości kominów kimberlitowych na powierzchni są różne. Pierwszy odnaleziony miał rozmiar 430 m x 880. Największy aktualnie znaleziony jest w Tanzanii (Mwadui), występują też w Botswanie (Orapa), Afryce Wschodniej, RPA, okolicach Zatoki Gwinejskiej, Indiach, USA, Kanadzie i oczywiście Rosji (Jakucja).
Proces powstawania diamentów rozpoczyna się od wybuchu wulkanu. Następnie roztopiona lawa stygnie tworząc w wysokiej temperaturze i w wysokim ciśnieniu diamenty. Wystygnięta lawa wraz z powstałymi diamentami tworzy tzw. kominy kimberlitowe zakończone tzw. czubkiem powulkanicznym. Czubki te  pod wpływem działania czynników atmosferycznych (wiatru, deszczu, zmian temperatury) erodują i następnie przemieszczając się wraz z wodą osadzają się wzdłuż rzek i wybrzeży morskich. Tworzą się w ten sposób miejsca, gdzie pojawia się zwiększona koncentracja diamentów. Diamenty opadają na dno rzeki albo przemieszczają się do ujść rzek i morskich wybrzeży. W ten sposób powstały wtórne złoża diamentowe. Złoża wtórne były znane wcześniej i mają większe znaczenie pod względem wydobytych i wydobywanych dotąd diamentów. Koncentracja diamentów w złożach np. w złożach Konga i Gujany Brytyjskiej była bardzo wysoka - na 1 m3 przypadały ok. 2 karaty diamentów.
Niemniej te graniczne warunki konieczne do krystalizacji diamentów z pierwotnego węgla obecnego w magmie powodują, że minerał ten w przyrodzie występuje bardzo rzadko.
 
 
  Skład chemiczny: C - krystaliczna odmiana węgla;
  Postać: układ regularny;
  Twardość w skali Mohsa: 10;
  Gęstość: 3,52 g/cm3;
  Wsp. załamania światła: 2,42;
  Dyspersja: 0,044;
  Połysk: diamentowy;
  Barwa: bezbarwny lub różne barwy obce;
  Rysa: biała;
  Łupliwość: doskonała;
  Przełam: muszlowy;
  Właściwości: posiada właściwości półprzewodnikowe, dobrze przewodzi ciepło;
  Inkluzje: wrostki różnych minerałów.
 


Słowo diament jest zarezerwowane wyłącznie do nazywania naturalnych diamentów. Diamenty otrzymane na drodze syntezy lub innymi metodami, które posiadają identyczne własności fizyczne, chemiczne i strukturalne jak naturalne, nazywamy syntetycznymi diamentami. Do wytwarzania diamentu syntetycznego używa się węgla, często w formie grafitu, który ogrzany do temperatury 2500 °C poddany zostaje prasowaniu. Otrzymane w ten sposób diamenty charakteryzują się złą kolorystyką i małą przejrzystością. Używane są głównie do celów przemysłowych. Nie wolno używać nazw, które mogą wprowadzać w błąd - jak np. Diamentyna, Diamlite. Także określenie General Elektrik Diament jest błędne, powinno brzmieć - syntetyczny diament GE.

 


Jakość diamentów (oszlifowanych brylantów).

 
Na wartość brylantu wpływ mają cztery zasadnicze kryteria określane w literaturze anglojęzycznej jako “4C”:
  1. Carat (masa),
  2. Clarity (czystość),
  3. Colour (barwa),
  4. Cut (szlif kamienia).

Wycenę kamienia przeprowadza się w oparciu 4C. Zestawienie wielkości (wyrażonej w milimetrach), masy (wyrażonej w karatach), kształtu, barwy i czystości bezpośrednio decyduje o różnicach w cenie kamienia i realnej jego wartości. Zatem brylant brylantowi nie równy - dwa brylanty tej samej średnicy mogą znacznie odbiegać od siebie cenowo.  Ważne jest, aby diament, w który inwestujemy nasze pieniądze, posiadał odpowiedni certyfikat jakości i autentyczności, wystawiony przez jedną z uznanych, międzynarodowych firm, takich jak GIA, IGI czy HRD. Diamenty certyfikowane są relatywnie droższe od brylantów niecertyfikowanych.


Określanie masy diamentów.

 

Masę diamentów podaje się w karatach (skrót międzynarodowy - ct; polski kr.), z dokładnością do drugiego miejsca po przecinku. Dopuszcza się zaokrąglanie masy tylko wtedy, gdy na trzecim miejscu jest liczba (9) dziewięć.
W przypadku podawania masy dla większej ilości diamentów np. w wyrobie, zawsze należy podać, iż jest to masa ogólna określonej ilości sztuk.
Jednostką masy diamentu jest 1karat (kr) równy (=) 0,200 grama.
Stosunek średnicy kamienia do masy przedstawia poniższa charakterystyka.
 

Wielkości i masa diamentów
 



Barwa.

 

Barwę czyli stopień zabarwienia diamentów określa się w Europie wg dwóch różnych skal, mianowicie - skali CIBJO i skali GIA, a nierzadko także wg skali obowiązującej do 1990 roku (tzw. skali dawnej).
Barwę diamentów ustala się w określonych warunkach przez porównanie z kamieniami wzorcowymi nazywanymi także kamieniami porównawczymi, które są kompletowane (zestawiane) na podstawie pierwotnego wzorca.
Siedem (7) sztuk kamieni wzorcowych do określania barwy i trzy (3) kamienie wzorcowe do określania fluorescencji, są na wyposażeniu laboratorium CIBJO i służą do kompletowania (tworzenia) duplikatów dla laboratoriów krajów, które są członkami CIBJO. W regulacjach CIBJO przyjęta jest zasada, że kamienie wzorcowe są podstawowym instrumentem do określania barwy diamentów. Poniżej znajduje się zestawienie trzech skal, skali Tradycyjnej, GIA oraz CIBJO.

 

Tradycyjna GIA IDC CIBJO Barwa
RIVER
TOP WESSELTON
WESSELTON
TOP CRISTAL
CRISTAL
TOP CAPE
CAPE
LIGHT YELLOW
YELLOW
D - E
F - G
H
I - J
K - L
M - N
O - P
Q - R
S - Z
Exceptional white (+) / Exceptional white
Rare white (+) / Rare white
White
Slightly tinted white
Tinted white
Tinted colour 1
Tinted colour 2
Tinted colour 3
Tinted colour 4
WDB+/WDB
DB+/ DB
B
LSB
SB
SB
S1
S2
S3
Wysoka delikatna biel
Delikatna biel
Biel
Lekko stonowana biel
Stonowana biel
Lekko żółtawy
Żółtawy
Lekko żółty
Żółty



Klasyfikacja GIA - najczęściej używana.

 

Skala GIA barw diamentów



Barwę diamentów powinien określać doświadczony fachowiec przez porównanie z zestawem wzorców przy standardowym oświetleniu, którego temperatura światła mieści się w granicach 5000° - 5500° Kelwina. W takich warunkach wkłada się badany kamień pomiędzy poszczególne wzorce i porównuje jego zabarwienie do barwy kamieni wzorcowych. O ile doświadczony fachowiec przeprowadzając ocenę barwy - stwierdzi, iż barwa badanego diamentu jest identyczna jak jednego z wzorców, to przyjmuje, że ma on taką właśnie barwę. Jeżeli jednak nie jest tego pewny, wówczas przyjmuje, iż barwa badanego diamentu jest taka, jak barwa wzorca ciemniejszego - czyli niższego stopnia zabarwienia. Fotometryczne badanie (określanie) barwy diamentów, traktuje się w handlowej ocenie barwy diamentów jako pomocnicze. Ocenę barwy diamentów innych odcieni niż żółtych, np. brązowych, przeprowadza się przy użyciu tych samych wzorców, biorąc pod uwagę stopień nasycenia barwą. Diamenty posiadające barwy fantazyjne, oceniane są innymi kryteriami.

Fluorescencję diamentów określa się w długich promieniach UV (366nm.) w następującej skali:
 

Fluorescencja
Silna
Średnia
Słaba
Brak
 


Czystość.

 

Przez czystość (klarowność) rozumie się stopień zanieczyszczenia, bądź stopień osłabienia klarowności (czystości) diamentu, poprzez znajdujące się w jego wnętrzu:

  • krystaliczne i bezpostaciowe wrostki (inkluzje), także w postaci punktów i chmur;
  • otwarte i zamknięte pęknięcia w formie piór lub wachlarzy, także w formie mikropęknięć (frędzli) np. przy rondyście;
  • cechy strukturalne w postaci linii wzrostu lub bliźniaczych - o ile są wyraźnie zauważalne np. brązowe lub w postaci ziarnistej płaszczyzny.

Czystość diamentu powinien określać doświadczony fachowiec przy użyciu lupy (soczewki) o 10 - krotnym powiększeniu tzw. achromatyczno - aplanatycznej w normalnym świetle. Skala czystości diamentów znajduje się poniżej.

 

Symbole Opis cech poszczególnych stopni czystości
  1. LC(IF)
  2. VVS(VVS1, VVS2)
  3. VS (VS1, VS2)
  4. SI (SI1, SI2)
  5. P1 (Pigue1)
  6. P2 (Pigue2)
  7. P3 (Pigue3)
  1. Diament można oznaczyć jako "Lupowo czysty" (Inter Flawes) o ile jest bezwzględnie przeźroczysty i wolny od wrostków przy 10-krotnym powiększeniu.
  2. Bardzo, bardzo drobne wrostki, przy 10-krotnym powiększeniu, bardzo trudne do rozpoznania.
  3. Bardzo drobne wrostki, przy 10-krotnym powiększeniu, trudne do rozpoznania.
  4. Drobne wrostki, przy 10-krotnym powiększeniu, łatwe do rozpoznania.  Gołym okiem przez tafle niedostrzegalne.
  5. Wrostki przy 10-krotnym powiększeniu są natychmiast rozpoznawalne, ale nie obniżają brylancji. Widoczne (dostrzegalne) gołym okiem przez tafle.
  6. Większe lub liczne wrostki, które gołym okiem są dobrze rozpoznawalne i nieco osłabiają brylancję.
  7. Duże i liczne wrostki, które gołym okiem są bardzo łatwo rozpoznawalne i wyraźnie osłabiają brylancję.
1. Do określenia czystości nie mogą, być stosowane takie pojęcia jak np: "czysty", "wzrokowo-czysty" czy "handlowo-czysty". 2. Dzielenie stopni czystości VVS, VSI, SI na podstopnie, stosuje się dla wielkości powyżej 0,47 karata.
 



Cechy zewnętrzne nie wpływają na stopień czystości w diamentach LC, obniżają natomiast stopień czystości diamentów VVS, VS, i SI, w zależności od ich wpływu na wygląd kamienia. Przybliżoną ilość inkluzji z uwzględnieniem skali czystości przedstawia poniższy rysunek.
 

Czystość diamentów
 



Forma i szlif.

 

Przez formę i szlif rozumie się kształt, proporcję i wykończenie. Forma (kształt) diamentów bywa różna min. okrągła, markiza, gruszka, owal, serce, gwiazda, szlif szmaragdowy, ośmiokąt, kwadrat, trójkąt, bagiet i inne. Podstawowe szlify diamentu przedstawia poniższy rysunek.

 

Kształty diamentów



Szlif brylantowy cechuje się tym, że kamień jest w formie okrągłej, a na jego powierzchni znajdują się co najmniej 32 fasetki plus tafla w koronie i co najmniej 24 fasetki w podstawie plus ewentualny kolet. Pełny szlif brylantowy przedstawia poniższa ilustracja.

 

Szlif diamentów



Przez proporcję diamentu rozumiemy wielkość w procentach (%) poszczególnych elementów budowy, w stosunku do jego średnicy (w okrągłych), która stanowi 100%. Proporcje szlifu przedstawiają poniższe rysunki.

 

Proporcje diamentów



Poprawność proporcji i szlifu przedstawia poniższa ilustracja.

 

Poprawny szlif diamentów


 

Kombinacja szlifu i polerowania jest elementem niezwykle ważnym. To od ich poprawności zależy czy brylant zachwyci nas swą urodą i blaskiem. Błędy w proporcjach, w symetrii i polerowaniu sprawiają, że wyjątkowe właściwości fizyczne brylantu nie są w pełni wykorzystane i ujawnione. Przy ocenie poprawności wykonania szlifu, dokładnej analizie podlegają proporcje kamienia jak i wykończenie szlifu (w tym błędy symetrii i polerowania). Ocena całościowa cięcia brylantu tzw. Cut Grade składa się z ocen trzech składowych - proporcji, szlifu i polerowania. Ocena szlifu, proporcji i polerowania następuje poprzez nadanie tym parametrom odpowiednich ocen (patrz tabela poniżej).
 

GIA, IGI, HRD
Proporcja Szlif Polerowanie
 Doskonała - (Excellent)
 Bardzo dobra - (Very Good)
 Dobra - (Good)
 Słaba - (Fair)
 Doskonały - (Excellent)
 Bardzo dobry - (Very Good)
 Dobry - (Good)
 Słaby - (Fair)
 Doskonałe - (Excellent)
 Bardzo dobre - (Very Good)
 Dobre - (Good)
 Słabe - (Fair)

 

 

Źródło: Opracowanie własne na podstawie:
Materiały firmowe;
R. Urbaniak, Nazewnictwo kamieni jubilerskich, Gemur, Wrocław 1998 r., s. 19-20;
F. Zastawniak, Złotnictwo i Probiernictwo, "Od nowa" - Spółka wydawnicza, Kraków 1995.


Przejdź do strony głównej